يحيى السهروردي ( شيخ اشراق )
مقدمهء مصحح 44
مجموعه مصنفات شيخ اشراق
2 - هياكل النور : على رغم شهرت فراوان « هياكل النّور به » زبان عربى و چاپهائى كه از آن شده است ، ( 16 ) متن فارسى اين رساله كه از مشهورترين آثار شيخ اشراق است تا كنون ناشناخته مانده است ( 17 ) . هياكل النّور شامل هفت هيكل است و يكى از هياكل كه هيكل چهارم است خود به چند فصل تقسيم شده است . در هيكل اوّل به اختصار از جسم و « هيئة » و رابطهء بين آنها صحبت مىكند و هيكل دوّم اختصاص به نفس دارد كه در آن بار دگر تجرّد نفس اثبات شده و از قواى نفس سخن بميان آمده است . توجّه خاصّ به نفس ناطقه شده و رابطهء آن با خداوند به نحوى لطيف كاملا از ديدگاه اشراقى مطرح شده است . هيكل سوّم باز به اختصار از جهات ثلاث و واجب و ممكن و ممتنع بحث مىكند . هيكل چهارم كه مفصّلترين هيكلهاى رساله است در چند فصل از واجب الوجود و صفات آن و نفس و رابطهء آن با واجب سخن مىگويد و در آن شيخ بعضى از اصطلاحات مشخّص اشراقى را مانند « نور قاهر » و انوار ديگر عالم مجرّدات به كار مىبرد . هيكل پنجم دربارهء حدوث و قدم و رابطهء بين خداوند و جهان است و از حركت افلاك و رابطهء بين اشراق و حركت افلاك سخن بميان آمده است و دگر باره مصطلحات خاصّ اشراقى به كار برده شده است . در هيكل ششم از بقاى نفس پس از فساد بدن و احوال آن بحث شده و در هيكل هفتم اتّصال نفس ناطقه به عالم ملكوت پس از مفارقت از بدن مطرح شده است و مانند ساير هياكل شيخ سخنان حكمى خود را با توسّل به آيات قرآنى مبيّن ساخته است .